پس معنى اين جمله ى : « و له اخ » يعنى برادر و خواهر مادرى وارث باشند . ابو الفتوح : آن مرد يا آن زن را برادرى يا خواهرى باشد مادرى اين تخصيص براى اجماع اهل البيت كرديم . فخر : مفسّرين متّفق هستند كه مقصود از اين دو كلمه برادر و خواهر مادرى است . و سعد بن ابى وقّاص قرائت مىكرده است : « و له أخ او اخت من امّ » و جهت اينكه مفسّرين اين معنى را فهميده‌اند اختلاف تعبير است در اين آيه با آيت آخر سوره كه در آنجا براى دو خواهر دو سوّم و براى عدّه تمام مال معيّن شده است و اينجا يك سوم معيّن شده است ، پس معلوم مىشود كه مقصود اين آيه با آن آيه مختلف است اينجا همان طرف مادر مقصود است و آنجا پدر و مادرى و يا پدرى . « فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ » 12 مجمع : و ملَّت اسلام متّفق هستند كه حقّ ارث برادر و خواهر مادرى مساوى است و زن و مرد تفاوت ندارند . « غَيْرَ مُضَارٍّ » 12 ابو الفتوح : دو معنى كرده‌اند : 1 - وصيّت بيش از ثلث نباشد و زيانآور به ورثه نباشد ، 2 - به ورثه زيان نرسانند كه اقرار بقرضى از كسى بكنند و مانند آن . فخر : شش جور ضرر براى ورثه نوشته است . سخن ما : منتسكيو در روح القوانين چاپ دوّم ص 648 : نام مملكتها و قانون گذارانى مىبرد كه زنها را اگرچه دختر شخص باشد از ارث محروم كرده‌اند ، و باز عدّه اى كه طرفدار ارث زن بوده و گفته‌اند : محروم كردن زن از ارث قانونى ظالمانه است . خودش مىنويسد : قانون ارث مسئله ى طبيعى نيست اگرچه پدر موظَّف است فرزند خود را تربيت كند امّا موظَّف نيست به فرزند خود ارث بدهد . ولى اگر دقّت بيشتر در اين مسئله بشود ، مىتوان تا اندازه اى نصديق كرد كه ارث از نهاد و طبيعت انسان سر چشمه گرفته است ، چون او در فعّاليتهاى زندگى متوجّه به فرزند خود است كه براى او هم وسيله ى آزمايش فراهم شود ، و اين